Psycholoog onthult wat praten tegen jezelf echt over je zegt

19 januari 2026

Bijna iedereen praat tegen zichzelf, en dat is helemaal niet vreemd. Ongeveer 96% van de mensen houdt zich bezig met deze innerlijke gesprekken, waarvan 1 op de 4 dit zelfs hardop doet. Kinderen doen het volop tijdens het spelen; het helpt hen om de wereld om hen heen te begrijpen. Maar ook volwassenen kunnen profiteren van deze vorm van zelfreflectie. Praten tegen jezelf kan meer zijn dan alleen een uitlaatklep; het is een krachtige manier om je gedachten te structureren en je emoties beter te beheersen.

De voordelen van zelfgesprekken voor mentale gezondheid

Psychologen hebben ontdekt dat zelfspraak een waardevolle strategie is voor mentale gezondheid. Het biedt structuur aan onze gedachten, verhoogt het zelfbewustzijn en helpt bij cognitieve processen. Door dingen hardop te zeggen, versterk je je geheugen en kun je beter focussen. Dit is vooral handig in stressvolle situaties of wanneer je belangrijke beslissingen moet nemen. Sportpsychologen benadrukken regelmatig het effect van positieve zelfpraat, zoals het aanmoedigen van jezelf tijdens een sportprestatie.

Hoe praten tegen jezelf stress kan verlichten

Wanneer emoties oplopen, kan praten tegen jezelf dienen als een emotionele vangnet. Het stelt je in staat om negatieve gedachten te doorbreken en meer afstand te nemen van een stressvolle situatie. Therapieën zoals cognitieve gedragstherapie gebruiken deze techniek zeer doelgericht. Een handige tip is om in de derde persoon te praten: in plaats van ‘Ik kan dit niet’, zeg je ‘Lisa kan dit!’. Dit vergroot je zelfvertrouwen en vermindert stress.

Vier soorten zelfspraak die je misschien herkent

  • Zelfkritiek: Je corrigeert jezelf als iets misloopt.
  • Sociale situaties: Je oefent gesprekjes of anticipeert op wat anderen zeggen.
  • Zelfbevestiging: Je moedigt jezelf aan met complimenten.
  • Zelfmanagement: Je maakt planningen of herinnert jezelf aan taken.

Deze verschillende types zelfspraak kunnen allemaal een rol spelen in hoe je je door de dag heen beweegt. Elk type heeft zijn eigen waarde, afhankelijk van de context en je behoeften.

De innerlijke dialoog en zijn impact op je leven

Je innerlijke dialoog kan verrassend complex zijn. Vaak zijn we ons er niet eens van bewust dat we onszelf een gesprek voeren, zowel in onze hoofdstem als in een hypothetische dialoog met iemand anders. Dit kan bijzonder nuttig zijn bij het anticiperen op reacties van anderen, waardoor je je sociale vaardigheden kunt verbeteren. Fascinerend is dat we gemiddeld zo’n 60% van de tijd over onszelf praten, ook al zijn we in gesprek met anderen. Dit stelt ons in staat om dopamine aan te maken, wat ons een goed gevoel geeft na een positief gesprek.

Conclusie: Praat tegen jezelf, het is normaal en nuttig!

Het is duidelijk dat praten tegen jezelf geen teken van vreemd gedrag is, maar eerder een nuttige techniek voor zelfreflectie en het verbeteren van de mentale gezondheid. Of je nu hardop tegen jezelf praat of je gedachten stil in je hoofd uitspreekt, deze praktijk kan een krachtige impact hebben op hoe je je voelt en presteert in het dagelijks leven. In de moderne wereld kunnen zulke zelfgesprekken een essentieel onderdeel zijn van je mentale welzijn.